Unijna pożyczka dla Ukrainy pozostaje jednym z kluczowych tematów rozmów w Unii Europejskiej przed zbliżającym się szczytem przywódców. Deklaracja premiera Czech Andreja Babiša, który zapowiedział brak gwarancji ze strony Pragi, dodatkowo komplikuje negocjacje nad mechanizmem finansowym przygotowywanym przez UE.
W nagraniu opublikowanym w mediach społecznościowych Babiš podkreślił, że Czechy nie obejmą zobowiązań ani nie przekażą środków w ramach planu. Jednocześnie wskazał, że rozwiązania powinna szukać Komisja Europejska. Co więcej, jego stanowisko wywołało dyskusję o podziale ryzyka między państwami członkowskimi.
Unijna pożyczka dla Ukrainy: na czym polega plan
Plan UE zakłada uruchomienie pożyczki dla Ukrainy o wartości około 90 miliardów euro. Mechanizm miałby zostać zabezpieczony zamrożonymi aktywami rosyjskiego banku centralnego, do których Moskwa straciła dostęp po rozpoczęciu wojny.
Środki miałyby trafić do Ukrainy w latach 2026–2027. Z kolei spłata byłaby wymagana tylko w sytuacji, gdy Rosja wypłaci reparacje wojenne. Według Brukseli takie rozwiązanie ma zapewnić stabilne finansowanie bez natychmiastowego obciążania budżetów państw UE.
Zmiana stanowiska Pragi wobec wcześniejszych decyzji
Zapowiedź Andreja Babiša oznacza odejście od linii prezentowanej przez ustępujący rząd. Jeszcze dzień wcześniej czeski minister finansów Zbyněk Stanjura poparł decyzję UE o bezterminowym zamrożeniu około 210 miliardów euro rosyjskich aktywów.
Republika Czeska głosowała za tym rozwiązaniem, podczas gdy sprzeciw zgłosiły Węgry i Słowacja. Dlatego spór przenosi się z poziomu decyzji politycznej na pytanie, kto i w jakim zakresie ma ponosić ryzyko finansowe.
Belgia domaga się podziału ryzyka finansowego
Kluczową rolę w sporze odgrywa Belgia, gdzie siedzibę ma Euroclear – depozytariusz przechowujący większość zamrożonych rosyjskich aktywów. Bruksela oczekuje gwarancji, że inne państwa UE podzielą się ryzykiem finansowym w razie ewentualnych sporów prawnych z Rosją.
Komisja Europejska zaproponowała pakiet gwarancji o wartości 105 miliardów euro. Przy tym pojawiają się sygnały, że część krajów jest gotowa wziąć na siebie większą część odpowiedzialności, aby domknąć porozumienie przed szczytem.
Babiš bliżej stanowiska Orbána i Ficy
Odmowa Czech zbliża Andreja Babiša do stanowiska prezentowanego przez premiera Węgier Viktora Orbána oraz premiera Słowacji Roberta Ficę. Obaj politycy sprzeciwiają się zwiększaniu pomocy finansowej dla Ukrainy i krytykują wykorzystywanie rosyjskich aktywów.
Orbán określa zamrożenie aktywów jako niezgodne z prawem i oskarża Brukselę o łamanie unijnych zasad. Mimo to UE korzysta z mechanizmu większości kwalifikowanej, aby ograniczyć ryzyko blokady decyzji.
UE zapowiada decyzję mimo sprzeciwu części państw
Unijni przywódcy podkreślają, że decyzja w sprawie finansowania Ukrainy musi zapaść podczas szczytu zaplanowanego na 18 grudnia. Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa zapowiedział kontynuację rozmów do momentu osiągnięcia porozumienia.
Premier Czech odrzuca gwarancje, ale Bruksela sygnalizuje, że poszuka rozwiązań pozwalających uruchomić unijną pożyczkę dla Ukrainy nawet przy sprzeciwie części państw członkowskich.
Źródła: Reuters, Bloomberg, Al Jazeera, Komisja Europejska
Czytaj też: Świat oraz Gospodarka.