Komisja Europejska zgadza się na 60 mld zł pomocy dla pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Rząd zapowiada start prac jeszcze w grudniu
9 grudnia 2025 r. Komisja Europejska zatwierdziła polski program pomocy publicznej wart 60 mld zł (ok. 14,2 mld euro) na budowę i eksploatację pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej. Premier Donald Tusk powitał decyzję i powiedział na posiedzeniu rządu, że zgoda Brukseli otwiera drogę do natychmiastowego rozpoczęcia robót, nawet jeszcze w tym miesiącu.
Inwestor zlokalizuje siłownię na północnym wybrzeżu Bałtyku, a łączna moc ma sięgnąć do 3,75 GW. Rząd i spółki projektowe planują uruchomienie pierwszych bloków w drugiej połowie lat 30. XXI wieku, co wpisuje się w długofalową politykę bezpieczeństwa energetycznego i dekarbonizacji.
Warunki zgody Brukseli i konstrukcja wsparcia
Państwa członkowskie same kształtują miks energetyczny, ale każdą pomoc publiczną dla dużych projektów musi ocenić Komisja Europejska. Urzędnicy sprawdzają, czy wsparcie jest konieczne i proporcjonalne oraz czy nie zaburza nadmiernie konkurencji na rynku energii. W przypadku polskiej elektrowni Komisja uznała, że Warszawa spełniła te kryteria.
Rząd przedstawił m.in. mechanizmy, które ograniczają ryzyka dla rynku i podatników: skrócił czas bezpośredniego wsparcia cenowego z 60 do 40 lat oraz wprowadził zasady dzielenia się z państwem nadwyżkowymi zyskami ponad poziom niezbędny do osiągnięcia rynkowej stopy zwrotu. Bruksela podkreśliła także, że projekt odgrywa centralną rolę w polskiej strategii odchodzenia od węgla.
Finansowanie publiczne w wysokości 60 mld zł obejmie lata 2025–2030 i pokryje ok. 30% łącznych nakładów inwestycyjnych. Pozostałą część inwestor sfinansuje długiem zaciąganym głównie w zagranicznych instytucjach finansowych. Państwo obejmie 100% gwarancji na zadłużenie, co zwiększa wiarygodność kredytową projektu i obniża koszt kapitału.
Wśród podmiotów, które już zadeklarowały zaangażowanie, znajdują się amerykańska agencja rozwojowa DFC (United States International Development Finance Corporation) oraz Export-Import Bank of the United States. Takie deklaracje wzmacniają montaż finansowy i potwierdzają strategiczny wymiar współpracy polsko-amerykańskiej przy tym projekcie.
Harmonogram, wykonawcy i kolejne kroki
Za przygotowanie i realizację inwestycji odpowiada państwowa spółka Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ). Spółka współpracuje z konsorcjum amerykańskich firm: Westinghouse jako dostawcą technologii i Bechtel jako generalnym wykonawcą. Taki podział ról pozwala połączyć doświadczenie technologiczne z kompetencjami projektowymi w dużych inwestycjach infrastrukturalnych.
Prezes PEJ Marek Woszczyk ocenił, że decyzja Komisji „toruje drogę do podpisania kontraktu na budowę elektrowni z amerykańskim konsorcjum”. Woszczyk podkreślił również, że skala wsparcia państwa należy do największych – jeśli nie największej – pojedynczych pakietów pomocowych w historii Unii Europejskiej, co pokazuje rangę przedsięwzięcia dla gospodarki i bezpieczeństwa energetycznego.
Dzisiejsza zgoda wieńczy wieloetapowy proces krajowych decyzji. Rząd Donalda Tuska przyjął wydatki na ten cel we wrześniu 2024 r., Sejm uchwalił ustawę w lutym 2025 r., a ówczesny prezydent Andrzej Duda podpisał ją 26 marca 2025 r. 28 kwietnia 2025 r. strony zawarły z kolei umowę ramową z amerykańskim konsorcjum, która potwierdziła kontynuację prac przygotowawczych.
Premier zapowiedział, że po unijnym zielonym świetle wykonawcy mogą wejść na plac budowy niemal od razu. Rząd wskazuje grudzień 2025 r. jako realny termin rozpoczęcia robót przygotowawczych, co ma pozwolić utrzymać harmonogram prowadzący do uruchomienia bloków w drugiej połowie następnej dekady.
Znaczenie dla miksu energetycznego i transformacji
Komisja podkreśliła, że polski atom ma kluczowe znaczenie dla dekarbonizacji elektroenergetyki. W 2024 r. niemal 57% energii elektrycznej w Polsce powstało z węgla – to najwyższy udział w Europie – dlatego rząd chce oprzeć przyszły system na źródłach jądrowych i odnawialnych. W planach z 2023 r. poprzedni gabinet wskazał, że do 2040 r. 51% energii ma pochodzić z OZE, a 23% z atomu.
Obecny rząd deklaruje kontynuację i przyspieszenie transformacji, choć jak dotąd notuje ograniczone postępy. Zgoda KE i uruchomienie środków publicznych mają przełożyć te deklaracje na konkretne roboty, a także odblokować kolejne decyzje inwestycyjne w sieciach przesyłowych i w zapleczu przemysłowym.
Druga elektrownia
Program Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) zakłada również budowę drugiej elektrowni, a łączna moc obu lokalizacji ma sięgnąć 6–9 GW. Taka skala pozwoli zastąpić kilka dużych bloków węglowych i ustabilizować system w momentach, gdy produkcja z wiatru i słońca spada. Jednocześnie atom ograniczy import paliw kopalnych i wzmocni bilans handlowy.
Projekt korzysta z wyraźnego przyzwolenia społecznego. Badania opinii publicznej w ostatnich latach pokazywały poparcie na poziomie od 64% do 92,5%. Co istotne, energia jądrowa należy do nielicznych tematów, które łączą główne siły polityczne w Polsce: nad przygotowaniami pracował rząd Prawa i Sprawiedliwości, a obecny gabinet je kontynuuje.
Skonstruowany montaż finansowy – z 30-procentowym wkładem publicznym, pełnymi gwarancjami dla długu i mechanizmem dzielenia się zyskami – ma zbilansować interesy państwa i inwestorów. Długoterminowe wsparcie cenowe przez 40 lat daje przewidywalność niezbędną dla kapitałochłonnych inwestycji jądrowych, a jednocześnie ogranicza ryzyko nadmiernych rent, bo nadwyżki powrócą do budżetu.
Zgoda Komisji nie kończy wyzwań. Inwestor musi teraz sprawnie domknąć kontrakt z konsorcjum, zsynchronizować harmonogramy dostaw i uzgodnić z operatorem systemu krajowego wzmocnienia sieci. Projekt wymaga też wyszkolenia tysięcy specjalistów, zabezpieczenia łańcuchów dostaw i utrzymania tempa pozwoleń środowiskowych i budowlanych.
Nowe miejsca pracy
Lokalizacja nad Bałtykiem sprzyja dużej elektrowni – zapewnia dostęp do wody chłodzącej i połączenia morskie dla transportu wielkogabarytowych komponentów. Jednocześnie region zyska nowe miejsca pracy i impuls rozwojowy, co już teraz uwzględniają samorządy planujące infrastrukturę towarzyszącą i szkolenia kadr.
Na poziomie makroekonomicznym pełne gwarancje skarbowe oznaczają silne zaangażowanie państwa w ryzyko kredytowe. Rząd liczy, że dzięki temu koszt długu spadnie, a harmonogram dostaw i prac budowlanych utrzyma się w ryzach. Mechanizm dzielenia zysków ma z kolei zwrócić część korzyści do sektora publicznego, jeśli ceny energii i efektywność inwestycji okażą się wyższe od założeń.
Decyzja KE z 9 grudnia 2025 r. zamyka najważniejszą barierę regulacyjną. Jeżeli wykonawcy wejdą na plac budowy w grudniu, jak zapowiada premier, polska energetyka jądrowa przejdzie z etapu planów do etapu prac w terenie. To krok, który – przy utrzymaniu tempa – może w drugiej połowie lat 30. zasadniczo zmienić strukturę wytwarzania energii w kraju.
Dotychczasowy przebieg procesu – od rządowych decyzji we wrześniu 2024 r., przez uchwalenie ustawy w lutym i podpis prezydenta 26 marca 2025 r., po wiosenną umowę z partnerami z USA – pokazuje, że projekt zyskuje formalne i finansowe fundamenty. Obecne „zielone światło” z Brukseli daje impuls, aby przejść do kontraktacji i prac przygotowawczych bez zbędnej zwłoki.